Strona główna Nasze osiągnięcia

 

 

Tytuł projektu:      

Badanie prospektywne dotyczące obrażeń ciała u osób dorosłych w województwie łódzkim

z uwzględnieniem oceny kosztów leczenia i kosztów społecznych.

 

 

 

Słowa kluczowe: urazy, obrażenia ciała, ratownictwo medyczne, koszty leczenia, zgony „do uniknięcia”,             jakość życia,   koszty społeczne.

 

 Streszczenie projektu:

       Urazy i obrażenia z nimi związane są, obok chorób układu krążenia i nowotworów, jednym z trzech głównych problemów współczesnej medycyny i mają one tendencję rosnącą. Wśród dzieci i mężczyzn do 44 roku życia stanowią one główną przyczynę zgonów oraz inwalidztwa. Także liczba utraconych lat życia i lat pracy jest  najwyższa z powodu urazów. Szacuje się, że rocznie w Polsce z powodu obrażeń społeczeństwo traci 500 tysięcy lat życia i 300 tysięcy lat pracy.

      Opieka nad chorym z obrażeniami ciała to ciągły proces, który rozpoczyna się na miejscu zdarzenia kontynuowany jest podczas transportu, trwa w szpitalnym oddziale ratunkowym z izbą przyjęć i znajduje swój finał w specjalistycznym oddziale szpitalnym. Kluczowym okresem dla zdrowia i życia ratowanego jest czas, jaki upływa od momentu powstania obrażenia do podjęcia leczenia specjalistycznego, w tym często zabiegu operacyjnego, zwany  „złotą godziną” . Szybkość i skuteczność podjętych w tym czasie działań ma zasadniczy wpływ na przeżycie, stopień inwalidztwa oraz późniejszą jakość życia. Ważnym problemem zarówno w wymiarze indywidualnym jak i społecznym jest trwała i czasowa niezdolność do pracy, rosnące koszty leczenia oraz rehabilitacji ofiar po urazach.

     Celem pracy ma być ocena efektywności wszystkich etapów systemu ratownictwa medycznego  w województwie łódzkim w latach 2003-2004 dotycząca postępowania w obrażeniach ciała, ocena zmiany jakości życia osób po doznanych obrażeniach, a także oszacowanie kosztów leczenia obrażeń i ich kosztów społecznych.

 

OPIS PROJEKTU BADAWCZEGO, METODYKA BADAŃ ORAZ

CHARAKTERYSTYKA OCZEKIWANYCH WYNIKÓW

 

Obrażenia ciała są na świecie i w Polsce trzecią przyczyną zgonów, są również jedną z głównych przyczyn zwolnień chorobowych w naszym kraju. Ich następstwa w postaci śmierci lub kalectwa mają wymierne negatywne konsekwencje społeczne (utrata lat życia i lat pracy). Niewątpliwie największym i najtrudniejszym do rozwiązania problemem są mnogie obrażenia ciała. Stanowią one około 10-20% przyczyn hospitalizacji z powodów urazowych. 50-60% poszkodowanych z mnogimi obrażeniami ciała ginie w fazie przedszpitalnej, zaś około 60% pacjentów, którzy docierają do szpitala znajduje się w stanie zagrożenia życia. Szacuje się, że ostatecznie w Polsce umiera 15-30% poszkodowanych z mnogimi obrażeniami ciała, a 30-50% jest dotkniętych trwałym inwalidztwem. Niestety, jak wynika z danych statystycznych są to wartości blisko dwukrotnie wyższe niż w krajach zachodnioeuropejskich i Stanach Zjednoczonych. Na całym świecie prowadzi się wielokierunkowe badania w celu poznania przyczyn i wielowymiarowych skutków „epidemii urazów” w tym między innymi z powodu wysokich kosztów społecznych i ekonomicznych, jakie za sobą pociągają.

Prace omawiające ten problem zwykle ograniczają się do określenia jedynie śmiertelności lub analizują tylko wybraną grupę poszkodowanych. Najbardziej kompleksowym, zrealizowanym dotychczas projektem z zakresu epidemiologii obrażeń było badanie O. Gedliczki i L. Brongla „Obrażenia ciała w badaniu prospektywnym za okres 01.11.1987 – 31.10.1988 na terenie miasta Krakowa oraz rejonów czterech szpitali terenowych województw nowosądeckiego i szczecińskiego. Do tej pory w Polsce żadne województwo w całości nie zostało objęte podobnym szeroko zakrojonym badaniem, a prowadzenie tego typu prac wydaje się konieczne do prawidłowego opracowywania wojewódzkich planów zabezpieczenia medycznych działań ratowniczych w ramach tworzonego Zintegrowanego Systemu Ratownictwa Medycznego. 

Powyższy projekt zakłada badanie w ciągu pełnego roku, z terenu całego województwa, dotyczące wszystkich obrażeń, ze szczególnym uwzględnieniem obrażeń wielomiejscowych i wielonarządowych. Wyniki tych badań pozwolą na ustalenie najistotniejszych danych takich jak: współczynnik urazowości w danym okresie badawczym, relacje pomiędzy drobnymi a ciężkimi obrażeniami, efektywność postępowania przedszpitalnego i szpitalnego, odsetek śmiertelności, trwałego inwalidztwa oraz całościowe koszty. 

 

Szczegółowe cele pracy obejmują:

  1. Analizę ilościową i jakościową obrażeń w populacji województwa łódzkiego w badanym przedziale czasowym.
  2. Analizę porównawczą danych epidemiologicznych uzyskanych w badaniu z badaniem: Obrażenia ciała w badaniu prospektywnym – L. Brongel, O. Gedliczka, za okres 01.11.1987-31.10.1988.
  3. Analizę głównych przyczyn obrażeń z uwzględnieniem wieku i płci oraz charakteru obrażeń.
  4. Analizę czynności prowadzonych przez pogotowie ratunkowe.
  5. Analizę czynności prowadzonych w szpitalnych oddziałach ratunkowych z izbami przyjęć.
  6. Analizę przebiegu leczenia specjalistycznego (leczenie zachowawcze, leczenie operacyjne, powikłania).
  7. Analiza czasu pomiędzy momentem doznania urazu a wdrożeniem stosownego leczenia.
  8. Ocenę śmiertelności ogólnej w badanej grupie oraz śmiertelności w poszczególnych rodzajach uszkodzenia ciała.
  9. Ocenę zmiany jakości życia osób po doznanych obrażeniach.
  10. Analizę kosztów leczenia obrażeń na poszczególnych etapach procesu diagnostyczno-terapeutycznego.
  11. Analizę kosztów społecznych obrażeń.

 

Materiał:

  1. Dokumentacja medyczno-lekarska Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego.
  2. Dokumentacja medyczno-lekarska pozostałych Stacji Pogotowia Ratunkowego w województwie.
  3. Dokumentacja ambulatoriów chirurgicznych i ortopedycznych z terenu województwa.
  4. Dokumentacja medyczno-lekarska szpitalnych oddziałów ratunkowych z izbami przyjęć.
  5. Historie chorób pacjentów z obrażeniami ciała z oddziałów intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, chirurgii urazowo-ortopedycznej i neurochirurgii pełniących ostre dyżury dla mieszkańców województwa.
  6. Dokumentacja dotycząca rehabilitacji poszkodowanych.
  7. Dokumentacja z sekcji zwłok osób, które nie przeżyły.
  8. Badanie ankietowe osób, które przeżyły – ocena jakości życia.
  9. Dane odpowiednich placówek służby zdrowia dotyczące kosztów leczenia pacjentów z obrażeniami ciała. 
  10. Dokumentacja ZUS i wybranych firm ubezpieczeniowych dotycząca kosztów społecznych związanych z czasową i trwałą niezdolnością do pracy oraz przedwczesnymi zgonami (zasiłki chorobowe, odszkodowania, renty inwalidzkie, renty rodzinne).
  11. Dane demograficzne z roczników statystycznych dotycząca populacji województwa łódzkiego w latach 2003-2004.

 

Metody:

Właściwe badanie prospektywne zostanie przeprowadzone w ciągu pełnego roku tj. od 01.07.2003 do 30.06.2004 na terenie województwa łódzkiego. 

Dla potrzeb badań opracowano karty urazowe do zbierania danych na etapie postępowania przedszpitalnego i wczesnoszpitalnego (obie w załączeniu):

bullet Karta urazowa Pogotowia Ratunkowego
bullet Karta urazowa Szpitalnego Oddziału Ratunkowego / Izby Przyjęć.

Karta urazowa Pogotowia Ratunkowego zawiera Revised Trauma Score (zmodyfikowaną skalę ciężkości urazu).

Karta urazowa Szpitalnego Oddziału Ratunkowego / Izby Przyjęć zawiera Revised Trauma Score oraz Abbreviated Injury Score. Na podstawie AIS dla pacjentów z ciężkimi obrażeniami, zostanie określony wynik Injury Severity Score. Dzięki temu można będzie określić wartość w skali TRISS, czyli prawdopodobieństwo przeżycia indywidualnego pacjenta.  

      Ocenę zmiany jakości życia pacjentów po wielomiejscowych i wielonarządowych obrażeniach ciała przeprowadzimy z użyciem kwestionariusza Subjective Quality of Life Profile. Jest to uniwersalna skala oceniająca jakość życia u dorosłych stosowana we wszystkich procesach chorobowych, także w obrażeniach ciała.

      Analiza statystyczna uzyskanych danych zostania przeprowadzona w oparciu o program Statistica 5.0, z wykorzystaniem komputerów.

 

Uzyskane wyniki pozwolą ocenić parametry dotyczące:

  1. Rodzaju i ciężkości obrażeń w zależności od charakteru i miejsca zdarzenia, przynależności do grupy wiekowej, płci (urazowość, śmiertelność).
  2. Stosowanych metod diagnostyczno-terapeutycznych w zależności od rodzaju i ciężkości obrażeń na poszczególnych etapach postępowania w odniesieniu do aktualnej wiedzy o zasadach postępowania w obrażeniach.
  3. Zależności wyników leczenia od czasu udzielenia pomocy przedszpitalnej (świadkowie zdarzenia, załogi ambulansów) oraz szpitalnej.
  4. Przyczyn wczesnych zgonów pourazowych (w ciągu pierwszych 24 godzin).
  5. Kosztów diagnostyki, procedur zabiegowych i leczenia zachowawczego oraz rehabilitacji.
  6. Kosztów społecznych:

a.        utraconych lat pracy i lat życia,

b.       przyznawanych rent, odszkodowań i zasiłków.

  1. Zmiany jakości życia po ciężkich obrażeniach.

 

W oparciu o wyciągnięte wnioski zostaną opracowane standardy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w obrażeniach ciała w okresie przedszpitalnym i wczesnoszpitalnym (ze szczególnym uwzględnieniem mnogich obrażeń ciała), których zastosowanie w codziennej pracy umożliwi poprawę jakości udzielanej pomocy i zmniejszy odsetek tzw. zgonów możliwych do uniknięcia oraz zredukuje koszty społeczne. Badania te umożliwią również poprawę organizacji pracy służb ratowniczych w województwie łódzkim, efektywne wykorzystanie dostępnych sił i środków oraz obniżenie kosztów ich funkcjonowania. 

       

Literatura:

1.        Brongel L., Duda K.: Mnogie i wielonarządowe obrażenia ciała, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001r.

2.        Robertson C., Redmond A. D.: Kompendium leczenia dużych urazów, Wydawnictwo Medyczne, Warszawa 1994 r.

3.        Piotrowski D., Rasmus A., Kotowicz  M.: Wykorzystanie „Wzorca z Utstein„ do ujednolicenia zbierania danych w urazach. W.: Ogólnopolska Konferencja Naukowo- Szkoleniowa Medycyna Ratunkowa i Medycyna Katastrof Łódź 13-15.06.2002 /pod red. Gaszyński W., Rasmus A./ Łódź 2002, s. 375-386

4.        Foryś R., Rasmus A. Machała W.: Diagnostyka na szpitalnym oddziale ratunkowym. Medycyna Intensywna i Ratunkowa tom 5, nr 3, 2002, s. 159-165

5.        Rasmus A., Śliwkiewicz K, Morawski J.: Wzorzec przyjmowania wezwań, ich segregacji i instrukcji pierwszej pomocy jako standard pracy dyspozytora. Medycyna Intensywna i Ratunkowa tom 5, nr 3, 2002, s. 151-157

6.        Rasmus A., Machała W., Markiewicz A.: Współczesna koncepcja organizacji systemu opieki w obrażeniach. Medycyna Intensywna i Ratunkowa suplement nr 1, 2002, s.37-47

7.        Brongel L.: Urazowy Wskaźnik Ryzyka – nowa miara zagrożenia ofiar wypadków. Praca habilitacyjna. Collegium Medicum UJ, Kraków 1997 r.

8.        Lipiński J. (red.): Program zwalczania skutków ciężkich mnogich obrażeń ciała. MziOS, Warszawa 1997 r.

9.        Trybus J.: Ocena przyczyn zgonów w następstwie obrażeń ciała. Praca doktorska. Collegium Medicum UJ, Kraków 1998 r.

10.     Champion H.R. i wsp.: The major trauma outcome study: establishing national norms for trauma care. J. Trauma, 1990,30,1356.